Sentun Slim met je centen. Veilig met je data.
Pensioen

Vervroegd pensioen: wat het kost om eerder te stoppen

Vervroegd pensioen kost geld: minder opbouw, een lager bedrag en meer belasting vóór je AOW-leeftijd. Uitleg, rekenvoorbeeld en opties om de kloof te overbruggen

13 min lezen Sentun
Over de schouder gezien: een hand die met een pen iets aanstipt op een wandplanner, met een klein plantje en een notitieboek op het bureau eronder.

Het korte antwoord: eerder stoppen met werken kan, maar je aanvullend pensioen wordt dan permanent lager, je AOW start pas op je vaste AOW-leeftijd, en over het pensioen dat je vóór die leeftijd ontvangt betaal je meer belasting. Dit artikel laat zien wat vervroegd pensioen precies betekent, wat het kost aan AOW en aanvullend pensioen, en welke opties je hebt om de periode ertussen te overbruggen.

Wat betekent vervroegd pensioen precies?

Vervroegd pensioen betekent dat je stopt met werken vóórdat je je AOW-leeftijd bereikt, en dat je (een deel van) je opgebouwde aanvullend pensioen al laat ingaan om die periode te overbruggen. Twee dingen lopen hierbij niet gelijk op. Je AOW-leeftijd ligt wettelijk vast en kun je niet vervroegen of uitstellen: je krijgt pas een AOW-uitkering vanaf de leeftijd die voor jouw geboortejaar geldt. Je aanvullend pensioen bij een pensioenfonds of verzekeraar kun je in veel regelingen wél eerder laten ingaan, mits je eigen pensioenregeling dat toestaat.

Fiscaal ligt de vroegste grens vast in de wet: een ouderdomspensioen mag niet eerder ingaan dan de eerste dag van de kalendermaand waarin je de leeftijd bereikt die 10 jaar lager ligt dan de op dat moment geldende AOW-leeftijd. Dat is een wettelijk maximum, geen garantie: je eigen pensioenregeling kan een latere, dus kortere, ondergrens stellen. Check bij je pensioenuitvoerder vanaf welke leeftijd vervroegen in jouw regeling daadwerkelijk kan.

Wat vervroegd pensioen kost aan AOW

Voor 2025 tot en met 2027 is de AOW-leeftijd 67 jaar. Vanaf 2028 stijgt die naar 67 jaar en 3 maanden. De overheid stelt de AOW-leeftijd steeds 5 jaar van tevoren vast, gekoppeld aan de levensverwachting die het CBS jaarlijks publiceert. Hoe die vaststelling precies werkt en wat jouw persoonlijke AOW-leeftijd is, lees je in AOW-leeftijd: wanneer krijg je AOW en hoe wordt die vastgesteld.

Stop je vóór die leeftijd met werken, dan ontvang je in de tussenliggende jaren geen AOW. Dat is een groter gat dan het lijkt: de AOW vormt voor veel huishoudens de basis van het pensioeninkomen, juist omdat de hoogte is gekoppeld aan het minimumloon en dus meebeweegt met de prijzen. Die jaren moet je volledig uit ander inkomen dekken, zoals eerder ingegaan aanvullend pensioen, lijfrente, spaargeld of beleggingen.

Wat vervroegd pensioen kost aan je aanvullend pensioen

Laat je je aanvullend pensioen eerder ingaan, dan gebeurt er twee dingen tegelijk. Je bouwt minder pensioen op, simpelweg omdat je eerder stopt met werken en dus eerder stopt met premie inleggen. En het bedrag dat je al hebt opgebouwd, wordt over meer jaren uitgesmeerd: je pensioenfonds moet hetzelfde kapitaal langer laten meegaan, dus verlaagt het je maandelijkse uitkering.

Een veelgebruikte vuistregel bij pensioenfondsen en verzekeraars is zo’n 6 tot 8 procent minder per jaar dat je vervroegt. Dat percentage is geen wettelijk vastgesteld getal, het verschilt per fonds, product en de actuariële aannames die daarbij horen, dus vraag je eigen pensioenuitvoerder naar het exacte percentage voor jouw regeling. Belangrijk om te beseffen: deze verlaging is permanent. Je krijgt niet tijdelijk minder tot je AOW-leeftijd, maar voor de rest van je leven een lager bedrag.

Waarom eerder stoppen ook fiscaal duurder is

Naast minder AOW en een lager aanvullend pensioen speelt er nog een derde effect: belasting. Zolang je jonger bent dan je AOW-leeftijd, betaal je in de eerste belastingschijf van box 1 ook AOW-premie. Zodra je je AOW-leeftijd bereikt, vervalt die premie en betaal je in die schijf een aanzienlijk lager tarief (wel nog steeds premies volksverzekeringen voor Anw en Wlz).

In 2026 is het verschil groot: het tarief van de eerste schijf (tot €38.883) is 35,75 procent voor wie de AOW-leeftijd nog niet heeft bereikt, tegenover 17,85 procent voor wie hem al wel heeft bereikt. Ontvang je vóór je AOW-leeftijd al een aanvullend pensioen of lijfrente-uitkering, dan wordt dat inkomen dus tegen het hogere tarief belast, precies in de jaren dat je het al met minder AOW moet doen.

Ook heffingskortingen verschuiven mee. Stop je met werken, dan verlies je de arbeidskorting; de algemene heffingskorting bouwt af naarmate je inkomen stijgt; en vanaf je AOW-leeftijd krijg je daar de ouderenkorting bij. Welke kortingen voor jou gelden en hoeveel ze schelen, hangt af van je totale inkomen in het betreffende jaar, dus reken dit door op je eigen cijfers in plaats van op een algemeen percentage te vertrouwen.

Een rekenvoorbeeld

Een vereenvoudigd, indicatief voorbeeld om de rekenstappen te laten zien. Stel: je AOW-leeftijd is 67 en je overweegt te stoppen op je 64e, dus 3 jaar eerder.

OnderdeelBedrag (indicatief)
Aanvullend pensioen bij start op 67€1.400 bruto per maand
Vuistregelkorting (7% per jaar × 3 jaar)circa 21% lager
Aanvullend pensioen bij start op 64circa €1.106 bruto per maand, blijvend
AOW gedurende die 3 jaar€0, start pas op 67
Belastingtarief eerste schijf over dat inkomen35,75% (2026, tot AOW-leeftijd) i.p.v. 17,85% erna

Dit voorbeeld is bedoeld om de mechaniek te laten zien, niet als voorspelling voor jouw situatie. Het werkelijke kortingspercentage, je opgebouwde pensioen en de actuele belastingtarieven verschillen per persoon en per jaar. Vraag je pensioenuitvoerder om een berekening op jouw cijfers voordat je een keuze vastlegt.

Zo overbrug je de periode tot je AOW-leeftijd

De meest gebruikte routes om de jaren tot je AOW-leeftijd te overbruggen, vaak te combineren:

  • Een deel van je aanvullend pensioen eerder laten ingaan. De directe route, met de permanente korting die hierboven staat uitgelegd.
  • Lijfrentekapitaal inzetten. Heb je in het verleden binnen je jaarruimte of reserveringsruimte gestort, dan kun je de uitkering op een zelfgekozen moment laten starten. Wanneer dat precies vóór je AOW-leeftijd kan, verschilt per soort lijfrente en per polis; check je polisvoorwaarden. Hoe die aftrek en uitkering werken, staat in jaarruimte berekenen: zo bepaal je je lijfrente-aftrek en lijfrente-uitkering: hoeveel belasting betaal je?.
  • Hoog-laag uitkeren. Veel pensioenregelingen laten je kiezen voor een tijdelijk hogere uitkering in de jaren vóór je AOW-leeftijd, die daarna weer daalt. Dat overbrugt het AOW-gat zonder je pensioen blijvend zo sterk te verlagen als bij volledig vervroegen. Vraag je pensioenuitvoerder of jouw regeling dit toestaat.
  • Spaargeld of beleggingen buiten een pensioenproduct. Minder fiscaal voordelig bij inleg dan een lijfrente, maar wel flexibeler: geen regels rond ingangsdatum. Zie sparen of beleggen: zo maak je de keuze voor de afweging.
  • Een RVU-uitkering van je werkgever, als die regeling er is. Zie de volgende sectie.

Sommige regelingen bieden daarnaast de mogelijkheid om partnerpensioen uit te ruilen voor een hoger ouderdomspensioen. Dat kan je eigen uitkering verhogen, maar gaat ten koste van de bescherming van je partner na jouw overlijden: weeg dit zorgvuldig af, zeker als je partner daar (mede) van afhankelijk is.

Welke combinatie haalbaar is, hangt af van hoeveel je al hebt opgebouwd, hoe lang de overbruggingsperiode is en hoeveel risico je kunt en wilt nemen. Twijfel je of je genoeg hebt opgebouwd om deze route serieus te overwegen, begin dan bij pensioengat: heb je er een en wat kun je eraan doen? en het bredere overzicht in pensioen aanvullen: welke opties heb je?

Deeltijdpensioen: een tussenweg

Volledig stoppen is niet de enige optie. Bij deeltijdpensioen blijf je gedeeltelijk werken en laat je een deel van je opgebouwde pensioen al uitkeren, bijvoorbeeld 40 procent minder werken en 40 procent van je pensioen opnemen. Over het deel dat je blijft werken, bouw je in de meeste regelingen gewoon door, wat zowel de opbouwstop als de korting beperkt ten opzichte van volledig stoppen. Niet elke pensioenregeling en niet elke werkgever biedt deze mogelijkheid; informeer bij je werkgever en pensioenuitvoerder of geleidelijk afbouwen in jouw situatie kan, en wat dat doet met je opbouw over het resterende deel.

RVU: als je werkgever meebetaalt aan eerder stoppen

Sommige werkgevers bieden, vaak via een cao, een Regeling Vervroegde Uittreding (RVU) aan: een uitkering waarmee een werknemer voor de AOW-leeftijd kan stoppen met werken. Voor de werkgever geldt daarbij een fiscale drempelvrijstelling: in 2026 bedraagt die €2.357 bruto per maand, met een extra verhoging van €300 bruto per maand mogelijk voor werknemers met een laag inkomen of weinig aanvullend pensioen. Blijft de uitkering onder dat bedrag en start ze binnen 3 jaar voor de AOW-leeftijd, dan hoeft de werkgever geen aanvullende RVU-heffing te betalen. Boven de drempel, of eerder dan 3 jaar voor de AOW-leeftijd, betaalt de werkgever die heffing wel: 57,7 procent in 2026, oplopend naar 65 procent in 2028.

Een RVU is dus geen regeling die je zelf aanvraagt: het is aan je werkgever of en onder welke voorwaarden die wordt aangeboden. Is er sprake van een RVU-aanbod, dan telt de uitkering als gewoon belast inkomen in box 1, met dezelfde tariefstap rond je AOW-leeftijd als hierboven beschreven.

Waarom je UPO en aangifte niet zomaar in een AI-chat plakt

Om te kunnen inschatten wat vervroegd stoppen voor jou betekent, helpt het een AI het meest met concrete cijfers: je opgebouwde pensioen uit je UPO en je inkomen uit je IB-aangifte. Beide documenten staan vol gegevens die je liever niet ongefilterd deelt, zoals je BSN, je inkomen en soms je rekeningnummer. Plak je die zo in een AI-chatvenster, dan verlaten ze je apparaat en heb je geen zicht meer op wat ermee gebeurt. Voor een rekensom over je pensioen is dat onnodig risico.

Zo vergelijk je je opties wel veilig met AI

De oplossing is je documenten eerst anonimiseren, vóórdat er iets naar een AI gaat. Daar is Sentun voor gemaakt: als veilige tussenstap, niet als de AI zelf. Sentun analyseert of beoordeelt niets; het haalt de persoonsgegevens uit je documenten en zet een gerichte vraag klaar, waarna jij die zelf in de AI van je keuze plakt.

  1. Anonimiseer lokaal. Je upload je UPO en IB-aangifte in je browser. De anonimisatie draait op je eigen apparaat; je naam, BSN en andere persoonsgegevens worden vervangen door placeholders. Je documenten verlaten je apparaat niet.
  2. Krijg een doordachte vraag. Je krijgt de geanonimiseerde tekst plus een expertprompt die de AI systematisch je opgebouwde pensioen, je resterende jaren tot je AOW-leeftijd en je inkomen laat doorlopen.
  3. Plak in de AI van je keuze. ChatGPT, Claude, Gemini, of een dienst die niet eens om een account vraagt zoals Duck.ai. De AI ziet alleen bedragen en structuur, niet wie erachter zit; controleer in de laatste stap zelf dat alle persoonlijke gegevens echt vervangen zijn.

Het resultaat is geen formeel pensioenadvies, maar een gestructureerde eerste inschatting die je vervolgens zelf controleert of laat toetsen door je pensioenuitvoerder of een adviseur.

Welke documenten heb je nodig?

  • UPO (Uniform Pensioenoverzicht) (anonimiseer je met Sentun): je opgebouwde pensioen en de verwachte hoogte bij verschillende ingangsleeftijden, als je pensioenuitvoerder dat vermeldt.
  • IB-aangifte (anonimiseer je met Sentun): je huidige inkomen, nodig om het belastingeffect rond je AOW-leeftijd te kunnen inschatten.
  • Overzicht van Mijnpensioenoverzicht.nl (optioneel, zelf in je vraag verwerken zonder herleidbare gegevens): handig als je pensioen bij meerdere uitvoerders is opgebouwd.

Gebruik de originele PDF zoals je die downloadt, dus de versie waarin je de tekst met je muis kunt selecteren, geen scan of telefoonfoto.

Wat AI niet kan

Een AI kan rekenfouten maken en werkt met de gegevens die jij aanlevert, dus controleer de uitkomst altijd. Het kan geen vervroegingsverzoek voor je indienen bij je pensioenfonds, geen RVU-regeling voor je onderhandelen met je werkgever, en geen formeel, passend pensioenadvies geven zoals een erkend adviseur dat mag geven. Zie de AI-analyse als een eerste inschatting en voorbereiding, niet als vervanging van een adviseur op het moment dat je de knoop daadwerkelijk doorhakt.

Wanneer ga je wel naar een adviseur?

Een paar situaties waarin een gesprek met een pensioen- of financieel adviseur geen overbodige luxe is:

  • Je overweegt serieus om te vervroegen en wilt precies weten wat het voor jouw opgebouwde pensioen betekent.
  • Je werkgever biedt een RVU-uitkering aan en je wilt de voorwaarden en het nettobedrag laten doorrekenen.
  • Je wilt lijfrentekapitaal, spaargeld en (deeltijd)pensioen combineren en zoekt de fiscaal gunstigste volgorde.
  • Je hebt naast vervroegd pensioen ook andere fiscale bijzonderheden, zoals een eigen onderneming of vermogen in box 3.

In al die gevallen kan de AI-analyse nog steeds nuttig zijn als voorbereiding, zodat je met scherpere vragen en cijfers bij de adviseur aanschuift.

Veelgestelde vragen

Kun je je AOW eerder laten ingaan? Nee. Je AOW-leeftijd ligt vast en kun je niet vervroegen of uitstellen, ook niet als je eerder stopt met werken. Je aanvullend pensioen bij een pensioenfonds kun je wel eerder laten ingaan, meestal vanaf een leeftijd die je pensioenregeling zelf vaststelt.

Hoeveel kost een jaar eerder met pensioen? Een veelgebruikte vuistregel is zo’n 6 tot 8 procent minder aanvullend pensioen per jaar dat je het eerder laat ingaan, permanent, voor de rest van je leven. Het exacte percentage verschilt per pensioenfonds en product; vraag je eigen pensioenuitvoerder naar de actuele cijfers voor jouw regeling.

Hoe vroeg mag mijn aanvullend pensioen ingaan? Fiscaal mag een ouderdomspensioen ten vroegste ingaan op de eerste dag van de maand waarin je de leeftijd bereikt die 10 jaar lager ligt dan de geldende AOW-leeftijd. Je eigen pensioenregeling kan een latere, dus kortere, ondergrens stellen: check dit bij je pensioenuitvoerder.

Wat is het verschil tussen vervroegd pensioen en deeltijdpensioen? Bij vervroegd pensioen stop je helemaal met werken vóór je AOW-leeftijd. Bij deeltijdpensioen blijf je gedeeltelijk werken en laat je een deel van je opgebouwde pensioen al uitkeren, vaak als tussenstap. Beide opties moeten binnen de regels van je eigen pensioenregeling passen.

Kan AI met zekerheid berekenen of vervroegd pensioen voor mij haalbaar is? Nee. AI kan op basis van de cijfers die jij aanlevert een indicatie geven, maar de exacte gevolgen voor jouw pensioen staan in je UPO en bij je pensioenuitvoerder. Controleer de uitkomst altijd, en raadpleeg bij twijfel een adviseur voordat je een onomkeerbare keuze maakt.

Klaar om te rekenen

Wil je je eigen pensioensituatie laten inschatten zonder je UPO en IB-aangifte ongefilterd te delen? Bekijk hoe de pensioencheck van Sentun werkt. Twijfel je eerst of je genoeg hebt opgebouwd, lees dan pensioengat: heb je er een en wat kun je eraan doen?

Dit artikel is algemene informatie, geen fiscaal of pensioenadvies. Bedragen, drempels en tarieven kunnen per jaar en per pensioenregeling verschillen. Raadpleeg je pensioenuitvoerder, Mijnpensioenoverzicht.nl of een adviseur voor je eigen situatie.

Bronnen